Waarom tafelspellen goed passen bij Nederlandse directheid en duidelijkheid

Als je aan een expat vraagt wat ons typeert, hoor je vaak hetzelfde: we zijn direct en winden er geen doekjes om. We houden niet van poespas of vage beloftes; liever gewoon duidelijkheid. Dat verklaart misschien waarom we zo dol zijn op spelletjes. Het sluit naadloos aan bij onze volksaard. Een spel biedt precies wat wij prettig vinden: heldere kaders en afspraken waar niet over te onderhandelen valt. Of je nu aan de keukentafel zit of in het » café, die duidelijkheid schept een band.

De rust van weten waar je aan toe bent
Het grote voordeel van een spel is dat alle onduidelijkheid wegvalt. Er is een begin, een midden en een eind, en iedereen weet wat-ie moet doen. Die voorspelbaarheid vinden we heerlijk. In een land waar we allergisch zijn voor 'ruis' en miscommunicatie, biedt een spelregelboekje houvast. Zodra de regels helder zijn, durft iedereen mee te doen.

Dat verklaart ook waarom we zo blijven hangen aan de klassiekers. Nieuwe spellen zoals Hitster zijn hartstikke leuk, maar als het erop aankomt, grijpt bijna 60% van ons toch liever naar Rummikub, Monopoly of Scrabble. Waarom? Omdat we die regels kunnen dromen. Die voorspelbaarheid vinden we fijn.

Eerlijk duurt het langst (behalve bij Monopoly)
Toch is er iets geks aan de hand. We staan bekend als een eerlijk en open volkje, maar zodra het spelbord op tafel komt, gaat dat principe overboord. Uit de cijfers blijkt namelijk dat we stiekem behoorlijke valsspelers zijn. Afhankelijk van het onderzoek geeft een kwart tot de helft van de Nederlanders toe dat ze de boel wel eens belazeren. Even snel een extra bankbiljet pakken of die dobbelsteen een tikje geven als niemand kijkt; we doen het veel vaker dan we durven toegeven.

Hierin zien we een duidelijk verschil tussen de seksen. Mannen nemen het aanzienlijk minder nauw met de regels (ruim 30% speelt vals) dan vrouwen (20%). Het lijkt erop dat de Nederlandse drang naar gezelligheid soms verliest van de oerdrift om te winnen, zeker als de gemoederen hoog oplopen.

Directheid zonder ruzie 
Onze fameuze directheid wordt in het buitenland nog wel eens aangezien voor botheid. Wij zien het echter als efficiëntie: waarom zou je iets mooier maken dan het is? Aan de speltafel werkt dit in ons voordeel. Omdat de regels het conflict leiden en niet de emoties, kunnen we fel tegen elkaar zijn zonder dat het persoonlijk wordt. Een aanval op het bord is geen aanval op de persoon.

Dit zien we terug in de speelstijl. Mannen spelen vaker 'met het mes op tafel' en kunnen slechter tegen hun verlies (ruim 40% noemt zichzelf een slechte verliezer). Vrouwen daarentegen vervullen vaker de rol van vredesstichter; zij zijn eerder geneigd iemand expres te laten winnen om de sfeer goed te houden. Want hoewel we direct zijn, blijft 'gezelligheid' uiteindelijk het hoogste goed.

Gelijkheid en de 'doe maar gewoon'-mentaliteit 
Nederland kent een platte hiërarchie. We houden niet van statusverschillen en dat zie je terug aan de speltafel. Zodra het spel begint, is iedereen gelijk. De directeur heeft geen voordeel op de stagiair; iedereen is onderworpen aan dezelfde dobbelsteen en dezelfde kansen.

Deze ingebouwde gelijkheid maakt spellen tot de ultieme ijsbreker. Het ondersteunt de inclusiviteit zonder dat daar sociale druk voor nodig is. Dit verklaart ook waarom spellen generatie-overschrijdend werken. Opa en kleinkind strijden op gelijke voet, wat perfect past bij onze mentaliteit van 'doe maar gewoon'. Het spel regelt de verhoudingen, zodat wij ons kunnen focussen op het sociale aspect.

Transparantie bouwt vertrouwen 
Vertrouwen is in Nederland vaak gekoppeld aan zichtbaarheid – denk aan onze open gordijnen. Tafelspellen werken op hetzelfde principe: het bord, de kaarten en de pionnen laten de actuele stand van zaken zien. Er zijn (meestal) geen verborgen agenda's.

Deze transparantie zien we ook terug in het koopgedrag. De Nederlandse consument wil precies weten waar hij aan toe is. Klopt de speelduur op de doos? Is het geschikt voor de juiste leeftijd? We vertrouwen op accurate productinformatie, mede gewaarborgd door instanties als de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Als de basis betrouwbaar is, stappen we met vertrouwen het spel in.

Conclusie
Tafelspellen en de Nederlandse volksaard zijn een goede match. Ze bieden de structuur en duidelijkheid waar we van houden, en geven ruimte aan onze directe manier van communiceren. Dat we daarbij massaal valsspelen en soms slecht tegen ons verlies kunnen, nemen we op de koop toe. Want zolang de regels duidelijk zijn en de bitterballen warm, is de Nederlandse spelletjesavond geslaagd.