Gebiedscoöperatie Westerkwartier een voorbeeld voor Nederland

Op dinsdag 10 december tekenden zes organisaties de oprichtingsakte van de Gebiedscoöperatie Westerkwartier. Daarmee beschikt het Westerkwartier over een unieke ´maatschappelijke onderneming´ die zich opwerpt als hoeder van het landschap en de natuur.

Herstel van de houtsingels, dat is de eerste, ambitieuze opdracht die de Gebiedscoöperatie Westerkwartier zich heeft opgelegd. De gebiedscoöperatie is met de ondertekening van de oprichtingsakte op dinsdag 10 november na twee jaar voorbereiding een feit. De zes organisaties die aan de wieg stonden van wat zij noemen hun ´maatschappelijke onderneming´ kunnen nu eindelijk aan de slag. Het gaat om drie agrarische natuurverenigingen: Boer & Natuur Zuidelijk Westerkwartier, De Eendracht en Stad en Ommeland, met daarnaast Staatsbosbeheer, Landschapsbeheer Groningen en AOC Terra. De zes kunnen hun bijzondere samenwerkingsverband vanaf nu in de praktijk gaan toetsen.

Maar eerst was er nog de feestelijke oprichtingsbijeenkomst in de historische boerderij Fredewalda in Tolbert. Daar bezongen de verschillende sprekers om het hardst het unieke karakter van de nieuwe organisatie. Voorzitter Leendert Klaassen, voormalig burgemeester van Zuidhorn, legde uit dat de leden, anders dan bij een normale coöperatie, niet hetzelfde belang hebben maar vanuit verschillende invalshoeken willen samenwerken met als oogmerk een mooier en welvarend Westerkwartier. ´Alle participanten hebben iets met het Westerkwartier en realiseren zich dat ze samen verder komen dan ze afzonderlijk zouden kunnen.´

De Gebiedscoöperatie Westerkwartier is opgezet om activiteiten waarbij de overheid nu nog een dikke vinger in de pap heeft, over te nemen. Met als leidende gedachte dat een regio zelf zijn zaakjes beter kan regelen dan een overheid op afstand. Om te beginnen richten de initiatiefnemers zich op landschaps- en natuurbeheer, maar het is de bedoeling dat naarmate het aantal participanten toeneemt, de gebiedscoöperatie ook andere thema´s onder zijn hoede neemt, bijvoorbeeld recreatie, zorg, onderwijs en participatie.

´De provincie juicht dit initiatief van harte toe´, verklaarde gedeputeerde Henk Staghouwer op de oprichtingsbijeenkomst. ´Het sluit perfect aan bij de wens van de provincie om zoveel mogelijk van onderop te werken, het is de invulling van de participatiesamenleving.´ In dat licht noemde de Groninger gedeputeerde de gebiedscoöperatie een voorbeeld voor Nederland.

De provincie zal rol in de toekomst steeds meer beperken tot het vaststellen van beleidskaders en de invulling en uitvoering aan de gebiedscoöperatie overlaten, kondigde Staghouwer aan. Een bestuurlijke omschakeling die de oprichters ook uitdrukkelijk van de overheid vragen.

Dat de verschillende overheden bereid zijn hierin de gebiedscoöperatie ter wille te zijn, blijkt uit de financiële steun die het Rijk, de provincies en de gemeenten Zuidhorn, Grootegast, Leek en Marum hebben toegezegd aan het eerste project waarmee de initiatiefnemers hun samenwerking willen uitproberen. Onder de naam ´Levend landschap´ nemen zij de ambitieuze taak op zich het in de versukkeling geraakte houtsingelbeheer in de streek nieuw leven in te blazen. Dat gebeurt om te beginnen in een proefgebied met 90 kilometer houtsingels tussen Grootegast en Niekerk. Alle bewoners daar zijn uitgenodigd om op 18 december te komen naar een ´gebiedsbijeenkomst´ in Niekerk waar de gebiedscoöperatie hun ideeën wil beluisteren en zijn eigen plannen uit de doeken wil doen. Als het aan de Gebiedscoöperatie Westerkwartier ligt wordt daar de eerste stap gezet naar een nieuwe manier van beheer die de weg moet effenen naar het herstel van de hele houtsingelstructuur van het Westerkwartier.

Bert Hidding